DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit

Supreme Court

NSFL chuan Supreme Court Hnenah Audio Clip Hmanga Manipur Ex-CM an Puhna chu Tihchingpen a Nih Thu a Sawi

NSFL chuan Supreme Court Hnenah Audio Clip Hmanga Manipur Ex-CM an Puhna chu Tihchingpen a Nih Thu a Sawi

  • 03/11/2025
  • JC

National Forensic Science Laboratory (NFSL) chuan vawiin khan Supreme Court hnenah kum 2023-a Manipur state buai laia an Chief Minister hlui N. Biren Singh-a audio recording hmanga diklo taka an puhchhiatna chu tihchingpen (tampered) a nih avangin aw khaikhinna (voice comparison) atan scientifically fit a nih loh thu a sawi. He an hmuhchhuah hi report hmangin Justice Sanjay Kumar leh Justice Alok Aradhe te thutna bench-ah thehluh a ni. An Buaina: Kuki Organization for Human Rights Trust thubuai thehluh (W.P.(C) No. 702 of 2024) chu hearing an neih mek laiin thubuai thehluttu ukil Prashant Bhushan chuan recording pakhat Ex-Chief Minister leh 2023-a Manipur State buaina an inzawm nia puhna  chu chhui chianna nei turin court hi a ngen a. Court hmaa zawhna bulpui ber chu chu tape-te hi a takin a rintlak em tih leh chhui chian belh a ngai em tih a ni. Supreme Court chuan a hmain forensic analysis tam tak a lo ko tawh a: Central Forensic Science Laboratory (CFSL) te ko hmasain Guwahati Forensic Science Laboratory report chuan a rintlak dan a finfiah theih loh avangin tuna NFSL Gandhinagar hi  a ko ta a. May 2025 khan court chuan forensic examination tihkhawtlai a nih nasat em avangin a lungawi tawhlo hle a ni. Supreme Court Hmuhchhuah : NFSL’s report a belhchiang hnuah bench chuan exhibit pali chu khawih danglam leh tihchingpen a nih thu an sawi a. Clips te hi tihdanglam niin a rawn chhuahna(original) recording a ni lo tih a hmuchhuak a, chumi bakah chuan forensic aw khaikhin (voice comparison) atan scientifically fit a ni lo a ti bawk a ni. Court chuan NFSL final report October ni 10, 2025 ami chu Registrar kaltlangin party zawng zawng hnenah pek a nih tur thu a hriattir a. He thubuai hi December ni 8, 2025-ah ngaihtuah leh turin a ruat nghal bawk a ni. (www.jclalnunsanga.in)  

Chief Justice Of India Thar Lunglei Polytechnic Case-a  Thutlukna Siamtu Justice Surya Kant, February 2027 thleng a Chelh Ang.

Chief Justice Of India Thar Lunglei Polytechnic Case-a Thutlukna Siamtu Justice Surya Kant, February 2027 thleng a Chelh Ang.

  • 30/10/2025
  • Admin

Vawiin October ni 30,2025 (Ningani) khan Justice Surya Kant chu Chief Justice of India 53-na turin  sawrkarin ruatna a ti chhuak.  Surya Kant  hi November ni 24 atangin he dinhmun hi a chelh anga, February ni 9,207 thleng Chief Justice of India a ni dawn.  Tuna CJI ni mek Justice Bhushan R. Gavai, November ni 23,2025 a kalchhuak tur a thlak dawn a ni. Justice Surya Kant Chanchin tawi:February ni 10,1962 khan Petwar, Hisar District, Haryana ah piangin Maharishi University, Rohtak atangin 1984 khan LLB a zir chhuak a, Hisar District Court lamah ukil hna a thawk tan nghal a ni. Kum 1985 ah Punjab & Haryana High Court, Chandigarh lamah insawnin, Constitutional, Service leh Civil case lamah a insawrbing a.Advocate General Naupang Ber :July ni 7,2000 a inherchhuah meuh chuan Advocate General of Haryana ni thei naupang ber a ni a, Senior Advocate nihna pek nghal a ni bawk. January ni 9, 2004 thleng Advocate General nihna hi a chelh a, chumi hnuah Permanent Judge turin Punjab & Haryana High Court ah lakluh a ni. Himachal Pradesh High Court ah Chief Justice turin October ni 5,2018 khan lakluh niin, May ni 24, 2019 khan Supreme Court Judge ni tura hlankai a ni. Justice Surya Kant thutlukna siam pawimawh thenkhat :India laka inlakhran tumna hremna dan:Supreme Court ah judge pathum thutna (Three Judges Bench) chuan May ni 11, 2022 khan India laka inlakhran tumna hremna dan Section 124A, IPC hnuaia case kal lai zawng zawng chu a lo titawp lailawk a, hemi case a judges te chu   CJI Justice NV Ramana, Justice Surya Kant leh Justice Hima Kohli te an thu a ni.  Hemi tuma an thu thlen (Petition) ber chu India atanga inlakhran tumna chungchang dan hman dik lohna nasa tak awm leh thiam loh chantirna tlem bawk si chu a inbuk tawk lova, he dan hi sawrkarna chelhtuten nasa takin an elpui political party mi leh sa dangte beihna remchanga an hman te, zalen taka duh zawng kan sawi theih India danpui min pek  kalh a ni tiin mi tam takin he dan hi supreme court hmaah ngaihtuah turin an lo thlen tawh a ni.  CJI Ramana chuan kum 75 zalenna kan neih hnuah he dan hman hi a tangkaina tur eng nge awm tiin Central sawrkar a zawt hial a, British laka zalenna sualtute hmalakna tih thuanawpna mai a ni tiin a lo sawi tawh a ni. Special Intensive Revision (SIR) Bihar:Supreme Court chuan Election Commission of India (ECI)  hnenah August, 2025 khan Special Intensive Revision (SIR) Bihar a neihah voter nuai 65 lai mai draft roll atanga an paih kaihhnawihah ECI chu insawifiah turin a ti a, hei hian Justice Surya Kant leh Justice Jomalya Bagchi te chuan hetianga paih an nih chhan awm thei hrang hrang, entirnan, thihna, pem, chhui theih loh leh a chhan hrang hrang chu chipchiar takin sawifiah turin an ti a ni. Election kaihhnawiha langtlang taka thil tih CJI thar turin a duhzia a tilang chiang a ni.Jammu And Kashmir in Articel 370 hnuaia special status a neih Supreme Court Constitution Bench in a thiahsaknaah pawh khan Justice Surya Kant hi a tel bawk. Lunglei Polytechnic Case:Justice Surya Khan hi Lunglei Polytechnic hmun in chuhna avanga buaina kal zel Mizoram sawrkar in Gauhati High Court thutlukna an appeal pawha thutlukna siamtu a ni. Lunglei Polytechnic ram chu Vanlaldawngliana an ka ram tiin Lunglei District Court-ah sawrkar a khing a. Lunglei Court chuan thiamchantirin zangnadawmna pe turin a ti a. Lunglei District Court thutlukna lungawi lo in sawrkar hian High Court-ah a zual ko a. Ni 686 laiin High Court a zualko hian a tlai a. Chumi avang chuan High Court hian sawrkar appeal chu a ngaihtuah sak duh lo a ni. Chumi avang chuan Lunglei District Court chuan Polytechnic Colllege chu police te hmangin a kharsak a, class pawh an kal zawm thei lo. High Court thutlukna hi an lungawi loh avangin Supreme Court ah kalin tuna CJI thar tur Justice Surya Khan hian High Court chu zangnadawmna pawisa Rs.88,14,000/- hi high court ah an deposit ang a, 25 % chu Vanlaldawngliana an pe chhuak ang a, a la bang 75 % chu Bank ah ffixed deposit in an dah ang tiin sawrkarin high court a an appeal tlaina chu lo ngaidam (condone) in hemi thubuai ngaihtuah turin a ti ta a ni.Tuna CJI thar tur hian hemi ram Periodic Patta renew nan hian Vanlaldawngliana hian a pa signature a forge ti a Principal, Polytechnic in  Lunglei P/S a FIR ni 19.07.2025  an thehluh avanga Lunglei PS Case No. 117/2015  pawh hemi case rambuai zangnadawmna a a pressure tumna tiin a ti tawp nghal bawk (www.jclalnunsanga.in). 

Supreme Court : Doctorte Kan Ngaihsak Loh Chuan Khawtlangin Min Ngaidam Thei Lo Ang , Anni Hum chu Judiciary Tih Tur A Ni.

Supreme Court : Doctorte Kan Ngaihsak Loh Chuan Khawtlangin Min Ngaidam Thei Lo Ang , Anni Hum chu Judiciary Tih Tur A Ni.

  • 28/10/2025
  • JC

Supreme Court chuan vawiin thawhlehni (28.10.2025) khan Pradhan Mantri Garib Kalyan Package (PMGKP) hnuaia sawrkar COVID-19 insurance coverage aṭanga mimal clinic, dispensaries, leh non-recognised hospital-a doctor leh healthcare workers-te tel lohna avanga an lungawi lohna  PIL thutlukna chu a siam dawn hnai tih a sawi. Pradeep Arora leh mi dangte’n he PIL an thehluh hi March 9, 2021-a Bombay High Court thutlukna siam aṭanga lo chhuak a ni a. He thubuaiah hian mimala medical practitioner-te leh hospital staff-te chu scheme hnuaia hamṭhatna an dawng ve theilo tiin thutlukna  a siam a. State emaw Central Sawrkar lam aṭanga hnathawk tura  ngen an  nih loh chuan an dawng thei lo a ti.An Buaina:Supreme Court hmaa zawhna ber chu mimal emaw sawrkar pawmpui loh hospital-a  hnathawk lai doctor leh health worker-te COVID-19 vanga thi te chu sawrkar insurance scheme hian a huam tel em tih a ni a. Scheme hian healthcare-a thawk hri len laia nunna chan chhungte hnenah ₹50 lakh zangnadawmna a pe chhuak a ni.He thubuai thehluttute chuan mimal doctor leh health worker-te chu COVID-19 dona kawngah an inhmang nasa hle a ti a, a tam zawk dinhmunah phei chuan mahni sahimna tana pawi thei a ni fo. PMGKP insurance scheme aṭanga telh loh an nih chu inthliarhranna nasa tak a ni a ti a. COVID-19 laia sawrkar inenkawlna hmun an buai lai pawhin mimal hnathawk tam tak chuan damlote chu an enkawl chhunzawm a, mi eng emaw zatin nunna an chan phah tiin court hmaah hian an sawi a ni.Supreme Court Hmuh Dan: Justice P.S. Narasimha leh Justice R. Mahadevan te ṭhutna bench chuan healthcare hnathawkte tan duhsakna  a lan tir a. Hri leng buai laia ram tana rawngbawltute hum chu judiciary-in a tih tur (moral duty) a ti a ni. Supreme Court chuan “Society hian kan doctor-te kan ngaihsak that loh chuan  khawtlangin min ngaidam lo ang,” a ti a. Court chuan Doctor te chu covid avanga thi an nih chuan insurance company te chu an chhungte thil phut (valid claim) chu inremsiam turin an nawr bawk a ni. Court chuan centre chu thil phut (claim) tehna atan  PMGKP scheme leh a  tlukpui thehlut turin a hriattir a, chumi aṭang chuan  thutlukna a siam thei ang a ti. Court thutlukna hian Covid-19 avanga doctor tam tak nunna chan ta leh an chhungte , a hun laia harsatna hrang hrang avanga insurance benefit  la theilo tan nghawng lian tak nei tura rin a ni (www.jclalnunsanga.in).

Supreme Court Chuan State Ṭhenkhat Chief Secretary-te chu ABC Rules Zawmna Thehluh Loh Avangin Court Hmaa Inlan Turin a Ti

Supreme Court Chuan State Ṭhenkhat Chief Secretary-te chu ABC Rules Zawmna Thehluh Loh Avangin Court Hmaa Inlan Turin a Ti

  • 27/10/2025
  • Admin

Vawiin khan Justice Vikram Nath, Justice Sandeep Mehta leh Justice NV Anjaria te ṭhukhawm chuan State leh Union Territory tam zawkin Animal Birth Control (ABC) Rules, 2023 kalpui dan chungchanga compliance affidavit an thehluh loh avangin an lungawi lo hle a .August 22, 2025-ah thupek chiang tak tihchhuah ni mah se, West Bengal ,Telangana leh Municipal Corporation of Delhi chauhin compliance affidavit hi an thehlut a ni. Justice Vikram Nath chuan he thu hi media-ah nasa taka pho lan ni chunga, Chief Secretary tam zawkin court  thupek an zawm lo chu an ngaimawh hle a . Bench chuan defaulting State leh UT’s aiawha inlan an awmlo thu a tarlang a. Additional Solicitor General Archana Pathak Dave chu Delhi-a NCT sorkarin hriattirna a pek chung pawha affidavit a thehluh loh chhan a zawtfiah tel bawk a ni. Dan zawm loh a nih chhunzawm zel chuan court in hmalakna a neih tur thu a vaukhân a, an thehluh loh chhan insawifiahna hun atan November 3, 2025 hi a ruat a. Chief Secretary-te chu court hmaah mimala inlan turin a ti nghal bawk a ni. He thubuai hi Supreme Court-in Times of India report “In a city hounded by strays, kids pay the price” tih  aṭanga suo moto PIL  lo chhuak a ni a. Bench hmasa Justice J.B. Pardiwala leh Justice R. Mahadevan ṭhutna chuan  August 11, 2025 khan Delhi leh NCR biala thuneitute hnenah ui vakvaite(stray dogs) chu chenna tur hmun danga sawn turin a hriattir a. Kawngpuiah chhuah a khap tlat a ni. Amaherawhchu, he thuchhuak hi a khauh em avang leh thutlukna hmasa(precedent) siam tawhte nena buaina a awm avangin he thubuai hi tuna judge pathum  ṭhutna bench-ah hian sawn a ni a. Bench chuan August 22, 2025 khan thuchhuah hmasa chu stay-in ABC Rules Rule 11(9) in a tarlan dan angin ui enkawl leh chiu (vaccinated) tawhte chu chhuahtir leh turin thu a chhuah a ni. Supreme Court chuan state-te’n ABC dan kalpuina an ngaihsak loh chhunzawm zel chu a pawm thei lo a ti a . Defaulting state/UT zawng zawngte Chief Secretary-te chu an zawm loh chhan sawifiah turin karleh ṭhawhtanni hian a ko nghal a ni. (www.jclalnunsanga.in) 

Supreme Court: UP Anti-Conversion Law chuan tih theih loh tur Condition a Siam a ni, Ngaihtuah Uluk a Ngai Ang

Supreme Court: UP Anti-Conversion Law chuan tih theih loh tur Condition a Siam a ni, Ngaihtuah Uluk a Ngai Ang

  • 24/10/2025
  • Admin

Supreme Court chuan Sam Higginbottom University of Agriculture Technology and Science (SHUATS), Prayagraj, Vice Chancellor leh thuneitu dangte’n Kristian sakhuaa mi tam tak an inlehluih tir ang a puhna FIR chu a tih tawp sak lai in, Uttar Pradesh Prohibition of Unlawful Conversion of Religion Act, 2021 (UP Act,2021) hnuaia  zawm ngai thenkhat chu India danpui kalh a nih theih thu a sawiin ngaihtuah ngun a ngaih thu a sawi.  Supreme Court chuan  India khua leh tui te chu India danpuiin ngaihtuahna, rin leh biak, duh zawng sawi chhuah theihna zalenna min pek laiin  he UP Anti Conversion Law 2021 hian sakhaw danga inlet duh te tan tih tur harsa tak a siam sak a ni a ti. An buaina bul : Vishnu Hindu Parishah pawl Vice President in ni 15.4.2022 khan FIR Fatehpur ah Kristian mi 35 leh hriat loh mi 20 te lakah Kristiana inleh luih tirna a puhin  FIR a theh lut a.  Ni 14.4.2022 a Evangelical Church of India mi engemaw zat  (90 bawr vel) Maundry Thursday ti a an sawi ni Kristiana inleh luih tirah an puh a ni. Allahabad High Court ah heng thubuai thiah dilna Kristian lam hian an pu lut a, mahse High Court hian an thu thleh luh hi a lo hnawl sak avangin Supreme Court thlen a ni. Sakhaw danga inlette nihna pholan chu Fundamental Right (Privacy) nen a inkalh em?He thubuai ngaihtuahlai hian Justice J.B. Pardiwala leh Justice Manoj Misra te Bench  te chuan court chhungah tawngkamin , UP Act, 2021 hian India Constitution a Part 3-na, a bik takin Article 25 chu a kalh theihna awm a ni tih an sawi a. Court chuan India mi te hian India Danpui hnuaiah hian mahni sakhaw duhzawng zawm theihna te, mimal ngaihtuahna, ngaihdan leh rinna te chu kalpui turin zalenna an neih thu a sawi a ni. Court chuan India Danpui thuhmahruai(Preamble) ah hian ‘sakhaw zalenna’ (Secular) tih hi India Danpui innghahna bulthut pawimawh tak te zing ami a ni a ti a. Tin, Article 25-ah hian mitin te hian mahni sakhaw rinna pawm mai ni loin, an sakhaw rinna pholan phalna dikna chanvo (fundamental right) a pe a ni a ti bawk.Supreme Court chuan thutlukna lo awm tawh KS Puttaswamy leh Shafin Jahan v. Asokan K.M thubuaia thutlukna te chu a en a. Article 25 chhungah hian mahni nihna humhimna te, mahni chhia leh tha hritatna hman theihna te leh midangte hnena puanzar theihna a kawk tel a ni a ti a. India danpui hian ‘Religion’ (Sakhua) tih tak hi sawifiah lo mahse, Court chuan sakhuana chu mimal emaw vantlang rinna chungchang a nih thu a sawi. Tin, Supreme Court chuan India Danpui hnuaiah hian, India mipuite chuan mahni ngaihtuahna te, rinna te zawm turin zalenna an nei a ti a. He zalenna hi India ram chu sakhaw zalenna ram a ni tih lantirna pawimawh tak a ni a ti bawk. Uttar Pradesh Prohibition of Unlawful Conversion of Religious Act, 2021 hi Constitution kalh a nih leh nih loh chungchang hi Supreme Court ngaihtuah turin  Citizen for Justice and Peace leh  Jamiat Ulema-i-Hind thubuaiah te hian thu kal mek a ni a. Tin, Gujarat High Court-ah hian Gujarat Freedom of Religion(Amendment) Act, 2021 hnuaia inneihna dan- mimalin a nupui pasal tur a thlan theihna leh thu pawimawh dangte chuan Article 21 kalh em tih te chu thubuai kal lai mek a ni bawk.Sakhaw danga inleh hma leh inleh hnua tih tur UP Act, 2021 in a sawi te chu:UP Act, 2021, Section 8 hnuaiah hian sakhaw danga inleh tum chuan a inleh hma ni 60 chhungin thuneihtute hnenah bumna, tihluihna leh thlemna tel lova sakhaw danga inlet duh a nih thu a sawi tur a ni a. Sakhaw danga inlehtirtu tur pawhin, inlehtir hma thla khatah, thuneihtute hnenah sakhaw danga inlehtirna a nei dawn tih a hriattir tur a ni a. Thuneitute chuan Police te chu endik turin a ti tur a ni a. Sakhaw danga inleh tumte chuan he dan hi an zawm lo a nih chuan, kum 3 thleng lungin tan leh a tlem berah Rs. 10,000/- chawitir theih an ni.Sakhaw danga a inleh hnu ni 60 chhungin thuneitute hnenah sakhaw dangah a inlet tawh a ni tih hriattir leh tur a ni a, thuneitu te chuan a hriattirna chu notice board ah an lo tar ang a. Hriattirnaah chuan an chenna hmun te, an awmna hmun nghet te, sakhaw inlehnaa an thil tih te leh adangte a an tarlang tur a ni. Sakhaw danga inlette chuan hriattirna an thawn hnu ni 21 chhungin, thuneihtute hnenah an nihna hriattir tur leh an thilsawi chu a dik ngei a ni tih finfiah turin an inlan leh tur a ni bawk. (He case WP (Crl) No.123/2023 ah hian Kristiante tan hian  Senior Advocate Siddharth Dav leh AOR Pallavi Sharma an ding a. UP tan Addl Advocate General Garima Prashad dingin India sawrkar tan Attorney General for India R Venkataramani a ding )               -JC Lalnunsanga, AoR (Supreme Court)

Supreme Court-a PIL Thehluh chuan AI leh Deepfake Hman Sualna laka Invehimna tur Dan Siam a Phut

Supreme Court-a PIL Thehluh chuan AI leh Deepfake Hman Sualna laka Invehimna tur Dan Siam a Phut

  • 23/10/2025
  • Admin

Tunhnaiah khan Supreme Court hmaah Public Interest Litigation (PIL) pawimawh tak  Artificial intelligence (AI) laka dan leh licensing pek chhuah dan kimchang taka siam tura Union Sawrkar nawrna thehluh a ni a. He thubuaiah hian a bik takin AI deepfake,video, leh mihring tak tak anga ṭawng thei ang chi te sawi tel a ni. Advocate-on-Record Anilendra Pandey kaltlangin Advocate Aarati Sah chuan a PIL thehluh chu India rama AI hman dan tur dik taka hman theihna tur statutory mechanism Ministry of Electronics and Information Technology (MEITy) leh Department of Telecommunications (DoT) te hnenah thu thlen tur leh siam turin court chu a ngen a ni. An Buaina Ber: PIL chuan India rama AI technology hrang hrang, a bik takin deepfake siam hman theihna tur dan bik hi mamawhna a sang hle a ti a. He thubuaiah hian India chuan ram dang European Union, United States, China, leh Singapore angte angin AI system hman dan tur (statutory mechanism) a la neilo a ti a. Hei hian AI hmanga mimal thil leh thlalak thehdarhte, mi zahawmna ti bawrhbang zawng leh national security thleng nghawngin thu diklo hulhual thehdarhna atan te, mi pawi sawi zawnga thil lo siamte leh khawtlang inremna thlenga a tih buai theih chu a hlauhawm nasa hle a ti a ni. An Tan Chhanna: PIL thehluttu chuan AI  leh deepfake  siam a  lo pung zel hian mimal leh vantlang nun a tichhia a ti a. Tunhnaiah mipui zingah a bik takin milar leh journalist-te beihnaa AI hmanga thil thleng tam tak a awm thu a sawi lang a. Chung zingah chuan Akshay Kumar, Kumar Sanu leh Sudhir Choudhary te leh mi dang tam tak an tel a, heng mite pawh hian High court hrang hrangah AI vangin thubuai an lo thehlut tawh a ni.Chumi bakah chuan platform hrang hrang- Meta Platforms (Facebook, Instagram) leh Google (Youtube) te chuan AI hman dan dik lo chungchanga thubuai thehluhahte hma an la ngailo hi a ngaihven hle tih a sawi tel bawk a ni.  He thubuai hi rorelna sang ber Supreme Court-in ngaihtuah tura thutlukna a siam hi AI khauh zawka  kaltlang pui a ngai hle tih a ti lang chiang a .Court chuan AI laka invehimna dan awm lo hian mihring fundamental rights a tibuai phak leh phak loh tur leh  sawrkar lakah nawr theih a nih leh nih loh tur a ngaihtuah beisei a ni.                   -JC Lalnunsanga(AoR,Supreme Court)