DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit

High Court

Allahabad High Court : Trial Court Ten Thutlukna Sap Tawngin Emaw Hindi in An Ziak Thei Ang, Mahse Hmankawp Loh Tur.

Allahabad High Court : Trial Court Ten Thutlukna Sap Tawngin Emaw Hindi in An Ziak Thei Ang, Mahse Hmankawp Loh Tur.

  • 18/11/2025
  • Admin

Allahabad High Court, Division Bench, Justice Rajeev Misra and Justice Dr. Ajay Kumar- te thutna chuan Uttar Pradesh chhunga Trial Court te’n thutlukna an siam huna an tawng hman tur kaihhruaina a pe. Court chuan Trial Court te chu sap tawng emaw Hindi emaw in  an thutlukna te chu ziak turin a ti a; nimahsela, sap tawng leh vai tawng hman kawp erawh a remti lo thung.He kaihhruaina hi hmeichhe pakhat, mo thuam leh rochhawm vanga thi (Dowry Death) ni a an rinhlelh thubuai an ngaihtuahna atanga lo chhuak a ni. Justice Rajeev Misra and Justice Dr. Ajay Kumar te thutna, Division Bench-in he thubuai, Criminal Appeal, Sections 498-A, 304-B IPC leh Section 4, Dowry Prohibition Act hnuaia pawikhawihna an ngaihtuahlaiin, hetiang hian Court thutlukna ziahnaa sap tawng leh Hindi hman chungchang an tarlang.Court-in tawng hman theih chungchanga a sawi:“Uttar Pradesh chhunga Trial Court-ah te hian tawng pahnih, sap tawng leh Hindi hmang kawpa thutlukna ziah hi lo tih tawh thin leh tih mek zel a ni a. Trial Court-a Presiding Officer/Judge-te chuan thutlukna chu sap tawng emaw vai tawng a ziak turin zalenna an nei ang. Nimahsela, tun dinhmuna thutlukna ziah dan thin, sap tawng leh vai tawng hmangkawpa thutlukna ziah erawh hi chu a rem lo’’, tiin Justice Rajeev Misra leh Justice Dr. Ajay Kumar-II te thutna Bench chuan an sawi.Justice Rajeev Misra and Justice Dr. Ajay Kumar- te thutna Bench chuan sap tawng leh vai tawng hman kawp a nih hian, vai tawng hmang tamna hmuna vai tawnga thutlukna ziah a nih chhan; mi tupawh, mi nawlpuiin an hriatthiam theih nan, tih  hian awmzia a nei dawn lo a ni, an ti a. Tin, thutlukna neih a nih dan, a chhan leh vang te chu vai tawng chiah thiam tan chuan sap tawng a thutlukna ziah anihin an hrethiam dawn lo a ni, an ti bawk.Thuziak ziahchhawn chungchanga tawng hman dan tur:Court chuan Supreme Court leh High Court-te thutlukna, sap tawng emaw vai tawng emaw  a inziak atanga thuziak lakchhawnte ziah dan tur a sawi a. Judicial Officer-te chuan thutlukna awmsaa sap tawng emaw vai tawnga thuziakte chu an lakchhawn theih thu  Court chuan a sawi. Thutlukna chu sap tawng a ziah anih a, an thu lakchhawn chu vai tawng a ziah a ni emaw; thutlukna chu vai tawng a ziah anih a, an thu lakchhawn chu sap tawng anih chuan a lehlinna chu Judicial Officer-te chuan an pe zel tur a ni, an ti bawk. Tin, sap tawng a thutlukna ziah anih a, finfiahna pawimawh tak tak, vai tawng a ziah thuhretute thusawi emaw, mi a thih hma chiaha a thusawi (dying declaration) te chu vai tawng anih pawhin, sap tawng a ziah thutluknaah chuan engmah tih danglam awm lo leh a nih dan ang thlap thlapin (ad-verbatim) ziah lan theih a ni tiin an sawi (www.jclalnunsanga.in).

High Court chuan Aizawl to Lunglei Road kawng siamna Rs 58,99,00,000/-  a rang thei ang ber a hmang turin a ti

High Court chuan Aizawl to Lunglei Road kawng siamna Rs 58,99,00,000/- a rang thei ang ber a hmang turin a ti

  • 18/11/2025
  • Admin

Vawiin November ni 18, 2025 khan Aizawl to Lunglei Road PIL chu High Court in a ngaihtuah leh a. Lunglei Thalai Pawl tana ding thubuai thehluttu ukil lam hian he court Order ni 24.09.2025 in a tih anga sawrkar in ni 7.11.2025 a an affidavit thehluhah hian Rs 58,99,00,000/- an hmanna kim chang tarlan a ni lo a ti a.Court chuan sawrkar affidavit a sawrkar chuan an theih ang tawka kawng siam thu te leh Rs 58,99,00,000/- chu hman phalna  ni 16.10.2025 ah hmuh chauh a nih avangin pawisa la hman a la nih loh thu sawrkarin an sawi chu ngun takin a ngaihtuah a. Sawrkar ukil lamin kawng siamtu tur tender an chhuah theih tep thu a sawi a. Rang taka hmalak chhoh zel an tum thu court hi a hrilh.Court chuan sawrkar chu khaw that laia a rang thei ang bera tha taka kawng chu siam turin a hriattir a. Kawng siamna tura pawisa pawh a hmanna tur ang thlapa hmang turin a ti a ni.He case hi kar 4 hnu a ngaihtuah leh turin leh sawrkar chu an hmalakna tawhte court hriattir turin a ti.(He thubuai PIL No. 12 of 2022 , Lalduhawma Pachuau Vs State of Mizoram & Ors-ah hian thubuai thehluttu  LTP, Lunglei Thalai Pawl tan hian JC Lalnunsanga dingin sawrkar tan hian Mary L. Khiangte a ding a ni.)

An Thenawmte CCTV Camera Lak Thlak Tir Turin High Court-ah Khing; Kerala High Court-in CCTV Camera Dah Chhunzawm Phalsak

An Thenawmte CCTV Camera Lak Thlak Tir Turin High Court-ah Khing; Kerala High Court-in CCTV Camera Dah Chhunzawm Phalsak

  • 17/11/2025
  • JC

Kerala High Court, Justice N Nagaresh chuan tun hnai mai khan CCTV camera hman chungchanga  Writ Petition thehluhah thutlukna a siam a. Justice N Nagaresh chuan Article 21 hnuaia mi dangte hriattir loh theihna dikna chanvo (Right to Privacy) hian dan lo ang a in inrawlh luihna(intrusion) a awm te anih loh chuan nung dam leh him taka awm theihna dikna chanvo (Right to life and security) hi a pawimawh zawk a ti. Mimal zahawmna humhimna leh midang himna te hi ngun taka en tlan ngai a ni a ti.   He thubuai  Sivasankaran @ Sankarankutty and Ors  WP(C) 8754/ 2025 ah hian an thenawmte CCTV camera dah chuan an choka leh mutna pindan chu a thla ala pha tiin, an CCTV dah chu duh lovin,  Police hnenah FIR an thehlut a. Police te chuan hma an lak duh loh avangin High Court-ah an khing a; nimahsela, High Court chuan a pawmpui lova. An khinna te chu a tih tawpsak ta a ni.An buaina bul:Thubuai thehluttute hi nupa an ni a, he thubuaia an khinte zinga mi (Respondent 5-7) te hi thubuai thehluttu te thenawmah an awm a. An khinte hian CCTV camera chu an inah an dah thar a, thubuai thehluttute chuan CCTV camera-in an  choka leh mutna pindan te a lak phak thu an sawi a. An khin tak te thiltih chuan India Danpui Article 21 hnuaia mi dangte hriattir loh theihna dikna chanvo  (Right to privacy) chu a bawhchhia a ni, an ti a. Tichuan, he CCTV camera lak thlak tir tur hian court-ah an khing ta a ni.,Court thlirna leh thutlukna:Kerala High Court Judge, Justice N Nagaresh chuan thutlukna siamin, thubuai thehluttute chuan right to privacy an nei tih chu a dik tak meuh a, thubuai thehluttute chu dik lo taka enthlak an nih pawhin en liam theih a ni lovang a ti.  Chutih rual chuan, he thubuaia CCTV camera an dah nachhan leh an khinna chhangtu (respondent) zinga mi hi pitar kum 80 mi a ni a,  hursualna kawnga a khingtute te avanga a tuartu lo ni tawh a ni a; an khinna chhangtu 5-na atanga 7-na te hian him taka nungdama awm theihna dikna chanvo (right to life , safe and secure life) an neih thu an sawi ve bawk a. An nunna venhimna atan CCTV camera hi dah an ni a. Dik lo taka in enthlakna (snooping) a awm a ni tih lantir theih a nih loh chuan an khinna chhangtu te hnenah CCTV camera an dah tak chu la thla tur a hrilh theih an ni lovang an ti a. CCTV camera an dah chhunzawm chu phalsakin, an khinna chu a tih tawpsak ta a ni(www.jclalnunsanga.in).(He case Sivasankaran @ Sankarankutty and Ors WP(C) 8754/ 2025 ah hian thubuai thehluttu tan Ukil pahnih V M Krishnakumar leh P R Reena te an ding a; an khinna chhangtu lam tan Ukil  pathum  S K Saju, Sreejith Cherote, Dheeraj A S (GP) te an ding a ni) 

Durtlang Rope Way leh Sakawrhmuituaitlang Skywalk Arbitration Case hmawr bawk chho tan, final hearing neih a ni.

Durtlang Rope Way leh Sakawrhmuituaitlang Skywalk Arbitration Case hmawr bawk chho tan, final hearing neih a ni.

  • 17/11/2025
  • Admin

Ni 14 (Zirtawp) leh 15  (Inrinni), November khan Arbitration Case No.2/2022, JV NEIP Company/Contractor  in Mizoram sawrkar Rs 63.45 Cr chawi tura a khinna chu final hearing Nitibagh, Arbitration Centre, New Delhi-ah neih a ni a.  He Arbitral Tribunal ah hian Presiding Judge hi Gauhati High Court Judge Justice BD Agarwal Rtd a ni a, Co-arbitrator pahnih awmin Mizoram sawrkar tan hian Pu Saingura Sailo, MJS Rtd (District & Session Judge-I) chu Co-Arbitrator atan ruat a ni a. JV NEIP Company/Contractor lam hian R.S Negi IAS Rtd, Delhi Chief Secretary lo ni tawh chu an ruat.Hemi ni te hian  JV NEIP lam ukil hian ni 14 (Zirtawp) nileng leh Inrini chawhma lamah a argument hmawr bawkna a nei a. Dan tan chhan leh thuhretu te tanchhanin inhnialna neih a ni a. Mizoram sawrkar chuan High Tension Line phalna an neih loh avangin Ropeway an siam thei lo a. Hemi bakah ropeway siam nana Durtlanga Pu Chhawnthuama'n a ram nena buaina awm avangin hna an thawk thei loh thu an sawi a. An hna 30 chuang chu hman theihin an peih vek thu sawiin Skywalk pawh a siam chhunzawmna tur sawrkarin an pek loh avangin an chhunzawm loh thu an sawi. Bungrua engemaw an order na leh an bill tang te chu pe ngei turin court hi an dil. Sawrkar chuan an hna te a that avangin pawisa an pe a, chumi tih chianna pawh UC (Utilization Certificate) Central sawrkarah pawisa dil leh nan an thawn thin tiin an tang.Mizoram lamin chhanletna nei ve leh in he hna buaina bul chu Mizoram Consultant Satisth Pathania chu JV NEIP sangawi zawnpui a lo ni a. Sawrkar in amah an rin avangin JV NEIP te thawh turin Ropeway pawh siam theih a ti a. Harsa awm thei engmah a sawi loh avangin harsatna an tawk an ti. JV NEIP te chu an pawisa dawn tawh Rs 34.20 Cr leh an hna thawh zat chu a inphu lo a. He hna inremna ni 30.08.2017 a ziak chu nasa taka an bawhchhiat avangin court/tribunal a an dil hi pek theih a nih loh thu an sawi. Mizoram sawrkar lam hian an argument hmawr bawkna leh an khin letna tanchhan te ni 29 November hian Guwahati-ah an chhunzawm ang.Swadesh Darshan-2 hnuaiah hian Sawrkar laipui chuan  ni 27.3.2017 khan Rs 99.07 Cr man hu Development of Eco-Adventure Circuit Project chu Mizoram tan a ruahman a. Civil hna 120  leh adventure lam hna  32 te hmun hrang hrang 10 ah a awm a. Heng hna zinga lian zual chu Durtlang- Chaltlang Ropeway Rs 2482.58 lakhs man hu sak zawh tura ruahman  leh Sakawrhmuituai tlang hna Rs  485 lakhs man a siam zawh tura ruahman te an ni. Heng zingah hian  Durtlang – Chaltlang Ropeway chu High Tension Line (HTL) a awm avangin Power Grid lam atangin phalna an hmuh theih loh avangin siam a ni lo a. Sakawrhmuituai Skywalk pawh siam  zawh a ni lo.Mizoram sawrkar in JV NEIP Company/Contractor  te hi an hna thawk tura nasa taka a nawr laiin an ni lam hian Mizoram sawrkar in pawisa min pek loh avangin hna kan thawk thei lo tiin bill tang leh thil dang neuh neuh nen Rs 63.45 Cr lai chu Arbitral Tribunal-ah hian an khin a zawk a. Mizoram sawrkar in an pawisa pek tawh chu an hnathawh nen inphu lo tiin Ropeway siamna tura an pawisa pek tawh leh engemaw zat hna an thawk chhiat avangin dil let (counter claim) ve thung a ni.(JV NEIP Company/Contractor te hian Ahmed & Co Law Firm ruaiin  Mohammed Faris a ding a, Mizoram Sawrkar leh Mizoram Tourism Development Authority tan JC Lalnunsanga a ding) 

Kuhva Smuggling-Gauhati High Court, Aizawl Bench-PIL-CBI-Chargesheet

Kuhva Smuggling-Gauhati High Court, Aizawl Bench-PIL-CBI-Chargesheet

  • 16/11/2025
  • Admin

Kuhva Smuggling-Gauhati High Court, Aizawl Bench-PIL-CBI-Chargesheet-Vanramchhungi (Ruatfela Nu)𝗔 𝗸𝗵𝘂𝗵 𝗵𝗮𝘄𝗻𝗻𝗮: Rs. 1022, 25, 81, 281 tangka sum vir vel (involve) leh Rs. 408, 90, 32, 515 leh chhiah awl ruk/pumpelh (evade) hai lanah hian, min tanpuitu zawng zawng chungah lawm thu ka sawi hmasa a. Hei hi keimah chauha tih theih a ni lo. Support team hrang hrangte vang a ni.𝗔 𝗰𝗵𝗮𝗻𝗰𝗵𝗶𝗻: Kum 2022-ah Gauhati High Court Aizawl Bench- ah kuhva smuggling PIL ka file a, (PIL No. 5/2022) Court ka dil (prayer) ber chu- Ram ri kal thelha Dan bawh chhiatna lian tak, kuhva tawlh rukah mipui lam chuan Mizoram police an inhnamhnawih nasa niin kan hria a, kan khel luih luih a. Chuvangin Mizoram police-te chungah rinna nghahna tlak a nih loh avangin, CBI chhuitir turin ka dil a. Ka dil angin HC chuan CBI chhui turin Judgement Order a chhuah ta a ni. CBI chuan HC thu pek chhuah aṭanga rei loteah kuhva tawlh ruk chu an chhui nghal a. 01.01 2021 - 31. 03 2024 inkara an chhui a, hetiang ang crime lian leh kaihhnawih ngah tak mai hi tahrik ni 29. 08 2025 khan Chargesheet an theh lut ta a ni. Hei hi thil chhinchhiah tlak tak niin ka hria. Ka tawn hriat atangin Mizoram ACB ai chuan an che rang hle a. Mizoram police an mualpho hle bawk a ni.𝗞𝗮 𝗯𝗲𝗶𝘀𝗲𝗶 𝗮𝗶𝗶𝗻 𝗮 𝘁𝗵𝗮:CBI chargesheet hian duh thu a sam kim lo mai thei e. Amaerawhchu a chunga ka tar lan ang khian, kuhva tawlh ruka tangka vir vel, Mizoram budget atanga 7%  vel zet leh, Tax evade Mizoram budget aṭanga 3%  vel a’n han hai chhuak khi lawmawm ka ti a. Tahrik ni 10.11.2025 (thawhtanni) kha Court tawngkama DD (Delivery of Documents) ni a ni a, Chargesheet copy hi (a tam tham em avangin PDF in ) Accused te leh kei, case siamtu pek kan ni. He Chargesheet-ah hian Dan bawh chhiaa kuhva tawlh ruah mi 21 puh (accused) an ni a, mi pakhat a tlan bo a, mi 17 Court-hma ah an rawn inlan nghal a. Ukil la ruai ve lo leh Court-a rawn inlan lo mi 3 an la awm avangin DD hi a la zo la, DD hi a zawh veleh Opening of the Case-in a chhunzawm chho ang a; Trial a intan chho tak tak tawh ang. Tichuan kei chu ka lo awl tawh ang a: CBI ukil Pu Lalremtluanga, Senior Special Public Prosecutor, CBI /ACB (ACB tih hi Mizoram a ni lo) Imphal leh kuhva tawlh rua puh mi 21 inkhing, mawh phurhna nei loin kan ngaithla ve thin ang. 𝗠𝗶𝘇𝗼𝗿𝗮𝗺 𝗽𝗼𝗹𝗶𝗰𝗲 𝘁𝗲 𝗹𝗲𝗵 𝗸𝘂𝗵𝘃𝗮 𝘁𝗮𝘄𝗹𝗵 𝗿𝘂𝗸 𝗶𝗻𝘇𝗮𝘄𝗺𝗻𝗮 hi a ruh lang rawtin sawi ila. A tirah chuan Mizoram police chungah rinna ka nghat hmasa ve ngei mai. Mizorama khati taka kuhva tawlh ruk case a len chhoh khan, Mizoram police-te tih ngei ngei tura a nih angin, Champhaiah tahrik ni 28.December 2021-ah tlan chho nal nalin FIR ka han theh lut a. Amaerawhchu ka FIR kha registered a ni ta lo a ni. Beidawnthlak hle mahse beidawng loin Gauhati High Court, Aizawl Bench-ah PIL ka file ta a. He PIL case-ah hian ka ngen ang ngeiin kuhva rah kaihhnawiha sum dik lo leng vel leh, he mia inhnamhnawihte chhui chian ka dilte phalsak niin, CBI chu chhui turin a ti ta rup mai a nih kha, HC chuan Mizoram police pawh na taka khak-in FIR an registered duh loh kha register nghal turin a ti bawk a. Kuhva tawlh rukah kher chuan Mizoram police te an rin tlak lohzia kan hre chiang tlang bawk a, an registered pawh ka ring lo a, CBI-in High Court order anga an chhui zui a, case an ken kawh dawn tak tho avangin Mizoram Police lam hma lakna chu ka ngaihven zui ta lo a ni. Ka sawi tak ang khian, CBI chuan investigation zoin, Court-ah an investigation report an rawn theh lut a, mi 21 te an rawn prosecute-ta a ni. Ka PIL case kal zelah tihian mi sual hrem ngaite hrem turin Criminal Trial a intan chho ta a ni a. A kawng a kualin a thui hle mai a, he suahsualna, ram leh hnam nun tih chhetu ka um zui hram hram man a rawn lang chho ta hi ka lawm hle a, a kal zel dan tur chu Pathian kutah awm sela. 𝗞𝘂𝗵𝘃𝗮 𝘁𝗮𝘄𝗹𝗵 𝗿𝘂𝗸 𝗣𝗜𝗟 𝗸𝗮 𝗳𝗶𝗹𝗲 𝗰𝗵𝗵𝗮𝗻: Mihring chhip/ ko leh sakawr hmanga Mizoram kal tlang tur Burma atanga kuhva rah ro tawlh hi a rei tawh a. 2015 vel atang khan motor hmanga tawlh ruk a hluar tan a, 2018-19 chhoah chuan kuhva tawlh ruk phur truck lianin kan kawng an rah chhiatna nasat avang te, kuhva tawlh ruk phur truck accident kawnga mu nget ngutte leh kuhva tawlh ruk phur tam lutuk kawngpuia intawksir buai velin zin vei vakte tan harsatna a thlen nasat avang leh, kuhva smuggler te hausak chakzia an thawm mit delte hriat khawpin a ring tawh a. Mizoram pumah kan khelh luai luai a nih kha.Kei chu 2020 atangin he Dan bawh chhiatna lian tak, Mizoram mipui tam tak, sunde sikul kai thinte nen lama inhnamhnawihnaah hian a dodal zawngin ka zuang lut ve a. Kan zuan luh chhan chu- kuhva tawlh rutute’n, Champhai district  hmun tinah kuhva tawlh ruk kawng ruk an lai thlur seng sung a, kuhva smuggler te an hausa si a, khawl/ excavator hmanga kawng ruk an laihin thing leh mau a ti chereu nasa a, a hmuna cheng nungcha tam tak an chimit a, luite hna nei an chhilh bo hmiah hmiah a. Chu chuan environment a ti chhe nasa em em a. Dan loa hmun tina kawng laih chu thu neitute hnena thlen tumin ka’n bih chiang a. Karei! chutah chuan Dan bawh chhiaa ram ri kal thelha a ruka sumdawnna chuan, environment chauh a khawih chhe lo a, mihring mi mal nun, chhungkaw nun leh khawtlang nun a tih chhiat nasatzia ka hmuh belh teuh mai.             Champhai district chu Mexico, Columbia, Afghanistan leh Dan loa sumdawnna lama kan lungrualpui Burma ram ang maia nun buarchuar, tangka sum hmuhna a nih phawt chuan eng mah pawisak lohna ram, tangka leh tangkain a lei theiha engkim tehna ni hian ka hmu a. Ti tawp theih dawn lo mah ila, tih ziawmna tal zawn a, thangthar chhuan lo la zawm sel turte’n Ruatfela nu’n thi leh thau pawlin a lo fight tawh tih document-a a awm ka duh a. Ka zir a, mipui hriat turin a that lohzia article ka ziak pah zel a, PIL hial ka file ta a ni. 𝗞𝘂𝗵𝘃𝗮 𝘁𝗮𝘄𝗹𝗵 𝗿𝘂𝗸𝗶𝗻 𝗻𝗴𝗵𝗮𝘄𝗻𝗴 𝗺𝗮𝘄𝗹𝗻𝗮 𝗹𝗲𝗵 𝘀𝘂𝗮𝗹𝗻𝗮 𝗶𝗻𝘇𝗮𝘄𝗺 𝗮 𝗵𝗿𝗶𝗻𝗴: Smuggling hian khawi ramah pawh pawisa hlutna chi hnihin a ti hniam a. Dan loa sumdawng an hausa chak em em a, thil man sang (inflation) chu thu hran, black money white money a chantir tumin in-hmun lo ram an lei vak vak a, in lian pui pui an sa zawt zawt a, chu chuan tangka sum hi rim taka thawh chhuaha renchem taka hman tur a ni tih thu dik ziktluak hi a bosal a. Thangtharte rilrua hausak thut chakna a tuh a. Hei hi a nghawng pawi tak, mawlna leh sualna tel chu a ni. Khawvel thu dik intawm, ‘mawlna leh sualna hi thil inzawm tlat a ni’ tih hi Mizoramah pawh a dikzia kan hmu: Kum 2009 khan mi thiam kaihhruaiin Mizorama naupang pawng sual leh khuaikhem chungchang bih chiana enthlithlai (survey) kan nei a. Naupang pawng sual leh khuaikhema puh leh finfiah tawh, Mizoram jail hrang hranga tang zinga 87% chu lehkha thiam lo, high sikul zo lo an ni. A chiang a sin!Mi mawl leh mi sual inzawm tlat nghawng chhuah pakhat leh chu- Mipui mimir hrim hrimin tangka sum ngaha in lian pui pui sak a, lir thei man to tak tak nei chunga khaw kar kawng leh khaw chhung kawng chhe em em a, damdawi in leh zirna in tla bal hle lawi site hi thil inkawlkalh, tangka suma duh amte lawk lurh, nun inbuk tawk lo rah chhuah a ni tih an hre thiam phak lo a, chu hriat lohna chu mawlna leh sualna inzawm tlat vang a ni. Kuhva tawlh ruk runpui lai khan hetiang hlauhawm hi a hnai a. Champhai district khaw pakhatah high sikula pawl 10 zir lai mipa naupang tam zawkin kuhva tawlh ruka tel ve turin sikul an bansan (drop out) a. Kuhva tawlh ruka a hna hniam ber mutia/mute hna pawh a hlawk hle si, chu sikul chuan pawl 10 exam tur mipa an nil tak ngial dawn a, an headmaster chu naupangte ina leng kualin sikul chhunzawm leh turin a ngen tak meuh meuh a ni. Chu thu ka hriata ka rilrua awm chu, naupang pawng sualtu jail tang tam zawk daih matric pass lo an ni kha a ni. Kha kan thil hmuh chhuah avang khan Mizorama naupang zawng zawng hian ‘nun thiam’ nan pawl 12 tal zo vek sela; chu chu a harsat chuan pawl 10 tal zo se, kan chhiah pek khawm hmanga kan tu leh fate zirtir tura thla kip hlawh neia kan rawih, zirtirtute’n zir lai bu chhung thu tluka pawimawh, ‘nun thiamna’ lo zirtir tel ngei ngei se’ tih hi ka duh thu sam mangphan ram a ni. Dan bawh chhiat a tam loh nan, mawl vanga sual thil an tih loh nan tih makmawhah ka ngai a. Khawvelah hi chuan eng mah a tha famkim thei lo. Nimahsela mawh phurtute inpekna avangin a ziaawm thei si a.Tin, hlauhawm leh chu smuggler te hian khawvel ram tina an tih dan pangngai, chhan hrang hrang vangin smuggling an tihna kawng hi an thlak fo a. Kuhva tawlh ruk kawng hi thlak ta sela, motor liana hlang chhoa hlang chhuk lehtu mutia te hian lung rem emaw, mi huan thlo emaw, in saah emaw an inhlawh leh peih ang em? An peih vak lo ang. A hlawk zawk, Dan bawh chhiat thilah bawk zuan luh lehna an zawng ang a, ruih hlo/No.4 tawlh ruk pawh an hreh lo ang. Tunah hian Champhai district Burma ram ri depa khaw pakhat chu- ‘khaw chanve hmawka chhungkua chu No.4 tawlh rukah an inhnamhnawih’ an tia tak tak ni maw, khawi khua nge maw ni le? Kan ramah hian ‘Tangka sum hi rim taka thawh chhuaha renchem taka hman tur a ni’ tih hi, ram ri kal thelha Dan loa sumdawnna (smuggling) leh ei ruk (corruption) hian a thut bet tlat si a. Sual tinreng bul tangka sum ngainatnaah he hnam hi a tlu lut thuk lutuk a, chhuak leh thei ila ka va ti em!𝗟𝗮𝘄𝗺 𝘁𝗵𝘂 𝗹𝗲𝗵 𝗯𝗮𝘄𝗸: Kuhva smuggling PIL case a lian si a. Chhung lam leh pawn lamah beih pawh ka tawh phah nasa a, ka bansan lek lek thin a, ka seh tawh lak lawh a, harsatna tawh avanga han tlawmsan mai chu min hruai ṭhintu van Pathian ka zah vangin thi-fa-hnuk-chat-in ka bei tang tang a. Pathianin mi leh sa a ngah a. Tunhnu/muangleia min puite ka’n ngaihtuah let hian tlawmsan tur a lo ni lo tih ka hre chiang khawp mai: Pi Maria CT Zuali IAS, Champhai Bawrhsap a nih laiin kan do dun nasa a, ka thlawp nge min thlawp ka hre thiam chiah lo. Kuhva smuggling do tura a field-a ka zuan luh ve hmain, ka laichinpa, TBC Lalvenchhunga hian kum hnih zet a lo do tawh a, a hnenah ka zir a, bul ṭanna tur thlengin min kawh hmuh a, a tawng rang lutuk ka hre thiam tlem thin mai pawh a. Ukil chamber-a petition kan ziah thlengin min tawiawm a. MLA/CM Adviser a nih hnu thleng pawhin ka thlen chin ka la hrilh ve zel a, mi lawmpui thiam hle a thin a, ka nau a ni nain a chungah lawm thu ka sawi e.Dan lama min fin chhuahtu/ ka legal advisers te tih hiala mawi- Lalfamkimi Kawlni leh Raymond Lalbiakzamate’n Champhai police-ah FIR min han theh luh pui a. TBC Lalvenchhunga pawh kan thlen ina rawn kalin a hoin FIR kan ziak a ni. FIR kan theh luh chhan ber- ‘He sumdawnna volume lian em em si, India ram tana chhiah/tax lut si lo chhui tura ngen a ni a.  Police te chuan an chhui peih vel lo a nih kha. Champhai police-a FIR kan theh luh pawimawhzia chu CBI lamin an rawn hai chhuak ta luau a. Mizoram police te hian tan lak phah nan hmang se ka ti hle a ni.𝗔 𝘁𝗮𝘄𝗽 𝘁𝗵𝗹𝗲𝗻𝗴 𝗿𝗮𝗸 𝘁𝗵𝗹𝗲𝗻𝗴𝗮 𝗺𝗶𝗻 𝗽𝘂𝗶𝘁𝘂: Kei, Sap ṭawng kawi khat pawh thiam ta lo chuan Court-a luh pui tura document pawimawh, RTI dan hmanga information ka dilte kan ṭawng vekin ka lo zawt a, khatih lai chief minister hnena kuhva tawlh ruk ti tawp tura memorandum ka theh luh pawh kan ṭawngin ka ziak a, kuhva tawlh ruk kaihhnawih article ka ziah zawng zawng nen, 𝙇𝙖𝙡𝙛𝙖𝙢𝙠𝙞𝙢𝙞 Advocate-in  Sap ṭawngin a let vek a. Ka document lak khawm, 𝘒𝘨 8 𝘭𝘦𝘩 𝘨𝘳𝘢𝘮 800 lawiha rit pawh ukil tana zir a nawm nan thlalaka mi ang hian min rempui vek a, lehkha pawimawh chilh khawm chu a hming a vuah vek a ni. Tunah CBI Chargesheet pawh a tlangpui min hrilh leh thlap thlap a. A chunga ka lawmna hi a chuang a liam a ni.Ram leh hnam tana inpekna sang: Mizo ukil zingah PIL case khawih duh an tam lo. A chhan chu PIL hi a hautak si a. PIL a nih miau avangin a fees lak an hreh deuh bawk a. Civil hospital ram sah thlaka PIL ka file khan ka ukilin cheng nuai khat leh sing nga min laksak a, chutiang zat vel chu Environmental Litigation a NGT leh Supreme Court kan kalin ukil fees atan kan seng thin.Hetiang a nih mek laia kuhva smuggling PIL ka file-a a thlawna min dinsaktu, 𝘾. 𝙇𝙖𝙡𝙛𝙖𝙠𝙯𝙪𝙖𝙡𝙖  (Mafaka) leh a naute pahnih, 𝙃. 𝙇𝙖𝙡𝙧𝙤𝙨𝙖𝙣𝙜𝙞 leh 𝙈𝙚𝙧𝙘𝙮 𝙇𝙖𝙡𝙝𝙧𝙞𝙖𝙩𝙩𝙡𝙪𝙖𝙣𝙜𝙞 𝙏𝙡𝙖𝙪 te hnenah lawm thu ka sawi nawn leh a. Mafaka hi mipui tana harsatna thlen khawpa Bawngkawn –Durtlang, Durtlang-Sihphir kawng chhia PIL file-a hnehtu kha a ni a. Chuvanga kuhva smuggling PIL file ka tuma min dinsak tura ngen ngam pawh a ni reng a. Kawng chhe pahnihah pawh khan mipui tan a nih vangin a thlawn vekin a ding a. Mafaka chunga ka lawmna, van thlenga chhawm tur ka la nei cheu: Petition a ziak laiin “𝘕𝘶 𝘊𝘩𝘩𝘶𝘢𝘯𝘨, 𝘤𝘩𝘶 𝘮𝘪 𝘬𝘩𝘢 𝘮𝘪 𝘥𝘰𝘤𝘶𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘤𝘩𝘶 𝘳𝘢𝘸𝘯 𝘻𝘢𝘸𝘯𝘨 𝘭𝘦𝘩 𝘳𝘢𝘸𝘩” tih a ngah lutuk a, phurh lawih tham ka chhawp tawh a, han zawn leh ngaihna pawh ka hriat vak lohte a ni a. Ka hah tawngkhawng tawh si, environment movement ka kalpui vung mek lai a ni si a. ‘𝘔𝘢𝘧𝘢𝘬, 𝘬𝘢 𝘱𝘦𝘪𝘩 𝘵𝘢𝘸𝘩 𝘭𝘰, 𝘧𝘪𝘭𝘦 𝘭𝘦𝘩 𝘭𝘰 𝘮𝘢𝘪 𝘢𝘯𝘨’ tiin pendrive-in ka vawm a. “𝘐 𝘩𝘭𝘦𝘯 𝘵𝘦𝘱 𝘵𝘢𝘸𝘩 𝘢 𝘭𝘢𝘸𝘮 𝘕𝘶 𝘊𝘩𝘩𝘶𝘢𝘯𝘨, 𝘪 𝘵𝘩𝘪𝘭 𝘵𝘪𝘩 𝘩𝘪 𝘬𝘢𝘯 𝘳𝘢𝘮 𝘭𝘦𝘩 𝘩𝘯𝘢𝘮 𝘵𝘢𝘯 𝘣𝘢𝘬𝘢𝘩 𝘬𝘩𝘢𝘸𝘵𝘩𝘭𝘢𝘯𝘨 𝘭𝘢𝘮𝘢 𝘬𝘶𝘵 𝘩𝘯𝘢 𝘵𝘩𝘢𝘸𝘬/𝘬𝘶𝘩𝘷𝘢 𝘤𝘩𝘪𝘯𝘨𝘵𝘶𝘵𝘦 𝘵𝘢𝘯 𝘢 𝘱𝘢𝘸𝘪𝘮𝘢𝘸𝘩 𝘢 𝘯𝘪𝘢, 𝘵𝘪 ṭ𝘢𝘯𝘨 ṭ𝘢𝘯𝘨 𝘳𝘢𝘸𝘩” tiin ka fa rual lek, a thlawna min dinsak tura ka ngen zawk chuan min fuih a ni. A mi fuihna khan min thahrui hle! Hearing dawn apiangin min rawn hrilh a, HC order apiang min rawn thawn a, final hearing niah kal ve turin min phut chauh a. Ka kal ve ni chuan Court chuan CBI chhui turin thu tlukna a siam ta a ni. Mafakan a ram leh hnam tana a theihna leh thiamna a sawr chhuah hi a hlu dawn chauh.(Pi Vanramchhuangi'n whatsapp a min thawn dan ang angin ka lo post a. A ziaktu duh dan leh ngaihdan a ni a, tih dik loh leh tih sual ah www.jclalnunsanga.in in mawh a phurh lo ang. A chungah kan lawm em em a ni. Pi Vanramchhuangi in kan hriat miah loha mi huat hlawha, zoram tana kil ting kil tang hrutchhuak a, a rilru senga zan pawh a mut theih loh khawpna avanga zoram tana a hnathawhna hi hrechiangtu niin ka in hria a, ka zahin ka ngaisang tak zet-JC Lalnunsanga)

MP High Court-a PIL Thehluh Chuan Kawngpui Siamthatna Atana Hmanrua-te chu Enpui Turin Court a Dil

MP High Court-a PIL Thehluh Chuan Kawngpui Siamthatna Atana Hmanrua-te chu Enpui Turin Court a Dil

  • 14/11/2025
  • JC

Madhya Pradesh High Court chuan November ni 10, 2025 khan Public Interest Litigation (PIL) thehluhah sawrkar lam insawifiahna a pe chhuak. He PIL hi Rajendra Singh thehluh niin state puma kawngpui dinhmun chhe lutuk leh vantlang tana nitin kalna chu nunna tana hlauhawm a nih thu a sawi a.Kawngpuite chu a a rualrem lovin khuar nasa hle a ni a ti.Thubuai thehluttu hian court hnenah thuneitute chu kawngpui siamthatna atana hman tur hmanrua te chu uluk taka en pui turin a ngen a. Contractor-te chuan hmanrua tlawm leh tha lo an hmang fo avangin kangpui siam tharte chu thla engemaw zat chhungin a tichhe nghal thin a ti a ni.Court a a thu thehluh tarlan danin kawngpui dinhmun hian sawrkar lam thuneitu ten ngihsak lohzia a lantir a ti a. IMFreport "Road Quality and Mean Speed Score, 2022" data-a tarlan danin khawpui lian pahnih inkarah chuan tlan chak dan phal zat chu darkar khat ah 58 km chauh a ni a. Hei hian kawngpui zau lian tak awm mah se, zinkawng a hlawk lohzia a tilang a ni.PIL hian kum 2022 leh 2023 inkar khan state chhunga kawngpui accident zawng zawng zinga 14.47% vel chu kawngpui chhia leh kawng khuar nasa lutuk avanga thleng a nih thu a tarlang a. Kum 2020 atanga 2023 thleng khan Madhya Pradesh chu ram pumpui-a kawngpui accident report-ah pahnihna a ni a. State chuan Lok Path website leh mobile app chu siam mah se, complain thehluh te chu buaipui chhunzawm an ni khat hle a ti a. PWD hian kawngpui thenkhat chauh a siam tha a ti a, chungte pawh chu a chhiat nghal zel avangin mipuite pawh han sawisel turin an phur lo a ti a ni.Chief Justice (Madhya Pradesh HC) Sanjeev Sachdeva leh Justice Vinay Saraf-te thutna bench chuan PIL hi ngaihtuahin thuneitute nenah hriattirna a pe a. December ni 14, 2025-ah ngaihtuah turin a ruat nghal a ni(www.jclalnunsanga.in).(He PIL hi WP No.43729 of 2025, Rajendra Singh Vs Union of India & Ors a ni a. Petitioner tan hian Adv.Abhinav Malhotra a ding a, Union of India tan Adv.Arnav Tiwari a ding a ni. NHAI tan Adv.Utkarsh Agrawal dingin Sawrkar tan GA Anubhav Jain an ding a ni).